 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
Anton ín DvořákStabat Mater Stabat Mater Dolorosa, het zijn de eerste woorden van een Latijns gedicht uit de 13e eeuw. Het is waarschijnlijk door een monnik uit Frankrijk of Italië geschreven, maar helemaal zeker is dat niet. Het gedicht gaat over Maria, de moeder van Jezus, die bij het kruis van haar stervende zoon staat. In de eerste regels wordt beschreven wat er aan de hand is en wat Maria voelt. De Moeder stond door smart bevangen en met tranen langs haar wangen waar haar zoon gekruisigd hing. Zo ongeveer halverwege raakt de dichter persoonlijk betrokken bij wat er gebeurt. Hij doet een stapje dichterbij en slaat als het ware een arm om Maria heen om haar te troosten. Laat mij huilen aan uw zijde, laat het kruis ook mij doen lijden tot ik zelf eens doodgaan moet. De laatste regels zijn vol van verwachting, vol hoop op een betere toekomst. Laat het kruis over mij waken, laat zijn dood mij sterker maken, zodat hij me begeleidt. Het geloof speelde een grote rol in het leven van de middeleeuwse mens. Maar dit gedicht ging niet alleen over het geloof. Het beschreef iets heel persoonlijks, iets wat iedereen diep raakte. Het beschreef het verdriet van een moeder bij haar stervende kind. Daardoor had het Stabat Mater een enorme impact. Dat blijkt wel uit het feit dat het door meer dan 400 componisten op muziek is gezet. Dat is uniek. Denk maar eens aan de songteksten van nu. Ook die worden maar één keer voor een nummer gebruikt. Een van de componisten die het Stabat Mater op muziek zette, was Antonín Dvořák. Hij schreef het werk naar aanleiding van een grote persoonlijke tragedie. Van alle versies die er geschreven zijn, is de zijne misschien wel het aangrijpendst.
Dvořák begon aan het Stabat Mater nadat zijn eerstgeboren dochtertje Josefa twee dagen na haar geboorte was gestorven. Hij kon het werk niet meteen afmaken, omdat hij het te druk had met andere opdrachten. Maar twee jaar later kreeg Dvořák weer een enorm verdriet te verwerken. Zijn tweede dochtertje, Ruzena (Roosje), overleed slechts elf maanden oud nadat ze per ongeluk vergif had gedronken. Nog geen maand later stierf ook zijn oudste zoon Ottokar op driejarige leeftijd aan de pokken. Overmand door verdriet werkte Dvořák verder aan zijn Stabat Mater. Twee maanden later was het werk klaar.Je zou denken dat Dvořáks Stabat Mater loodzwaar en verschrikkelijk somber is, maar dat is niet het geval. Natuurlijk, er zitten stukken in waarin de noten doordrenkt zijn van Dvořáks pijn en wanhoop, maar toch komt ook zijn zonnige karakter regelmatig naar voren. En net als het gedicht is de muziek heel troostend. Over het geheel genomen is het Stabat Mater een heel afwisselend werk: langzame en snelle tempo's wisselen elkaar af en het is vol van mooie melodieën, indrukwekkende koren en ontroerende solo's en duetten. Het stuk eindigt vol verwachting, vol hoop, net als het gedicht.
De premičre in Praag was een goot succes. En ook internationaal was er al snel veel belangstelling. Iedereen wilde het Stabat Mater horen, en iedereen wilde kennismaken met de man die het geschreven had. En zo werd Dvořák naar London gehaald om zelf een uitvoering in de Royal Albert Hall te dirigeren. Het werd een grandioos evenement: in een tot de nok toe gevulde zaal werd het Stabat Mater uitgevoerd door 150 orkestmusici en 900 koorzangers. Een beetje overdonderd door alle aandacht schreef Dvořák aan zijn uitgever:Ik had een overweldigend succes. Waar ik ook mijn neus laat zien, of dat nu op straat is of binnenshuis, of zelfs wanneer ik even een winkel binnenloop voor een boodschap: de mensen drommen om mij heen en vragen een handtekening. In alle boekwinkels staan portretten van mij, en de mensen kopen die gewoonweg om een of ander aandenken te hebben. Via Engeland bereikte Dv ořáks naam ook Amerika. Het geluk lachte hem weer toe. Gelukkig bleven Antonín Dvořák en zijn vrouw Anna niet kinderloos: later in hun leven kregen zij nog zes kinderen. |